The Road to Reality...(και μια πρόταση για τα τμήματα Φυσικής)

Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου το διάσημο βιβλίο του μεγάλου φυσικού Roger Penrose "The Road to Reality" ή "Αναζητώντας την πραγματικότητα" όπως έχει μεταφραστεί ο τίτλος του στα ελληνικά.


Δεν σκοπεύω να κάνω κάποια παρουσίαση του βιβλίου ή κάτι τέτοιο, εξάλλου δεν το έχω αγοράσει ακόμα, παρόλο που είναι στα άμεσα σχέδια μου. Ο λόγος που γράφω αυτές τις γραμμές είναι απλώς για να τονίσω-προτείνω-παραπονεθώ σχετικά με κάτι που μου φαίνεται ότι λείπει από το τμήμα Φυσικής του Αριστοτελείου όπου σπουδάζω και φαντάζομαι και από πολλά άλλα τμήματα Φυσικής, την έλλειψη του οποίου μου τόνισε το συγκεκριμένο βιβλίο μέσα στα λίγα λεπτά που το ξεφύλλισα διαβάζοντας τα περιεχόμενα και κάποια αποσπάσματα.

Τι μας λείπει λοιπόν στο Φυσικό και πως αυτό αναγεννάται μέσα από το βιβλίο του Penrose; Η απάντηση είναι απλή. Η ενότητα. Η συνοχή. Στα περισσότερα μαθήματα στο πανεπιστήμιο, δίνεται η εντύπωση ότι δεν υπάρχει ΜΙΑ Φυσική αλλά πολλές που καθεμία έχει το δικό της θέμα και απλά όλους μαζί αυτούς τους τομείς τους λένε, Φυσική, γιατί περιγράφουν τη Φύση. Το ίδιο συμβαίνει και στα μαθηματικά. Ίσως λόγω έλλειψης χρόνου οι περισσότεροι καθηγητές δεν προλαβαίνουν να αναφέρουν πως προέκυψαν αυτά τα μαθηματικά, πως και που χρησιμοποιούνται και ποια είναι η γενικότερη "φιλοσοφία τους".
Δεν μιλάω για ιστορία της επιστήμης, μιλάω για συνοχή της σκέψης!

Είναι ολοφάνερο ότι από το τμήμα λείπει ένα μάθημα, σεμινάριο, συνάντηση όπως θέλετε ονομάστε το, στο οποίο ο φοιτητής πριν πάρει πτυχίο θα ακούει ξανά από την αρχή τη Φυσική, ενοποιημένη πλέον. Με τους επιμέρους κλάδους της φυσικά, αλλά ενοποιημένη. Θα ακούσει και θα διαβάσει από την αρχή, περιληπτικά από Ευκλείδια Γεωμετρία μέχρι Σύγχρονη Θεωρία Ομάδων και από Νευτώνεια μηχανική μέχρι Γενική Θεωρία Σχετικότητας και Κβαντική Θεωρία Πεδίου. Θα διδαχθεί τις σχέσεις μεταξύ τους και που χρησιμοποιούμε κάθε μια θεωρία. Θα μου πείτε, τι λες τώρα, κάθε ένα από αυτά τα μαθήματα μπορεί να χρειάζονται χρόνια για να τα μάθει-κατανοήσει πλήρως, κάποιος. Συμφωνώ. Εγώ δεν μίλησα για βαθιά εξειδικευμένη γνώση αλλά επίγνωση του τρόπου σύνδεσης του κάθε τομέα της Φυσικής με τους υπόλοιπους. Τι μελετάει κάθε τομέας; Μπορούμε να μελετήσουμε φαινόμενα μέσω διαφορετικών θεωριών; Ποιες θεωρίες θέλουν γενίκευση και ποιες έχουν πολύ γερά θεμέλια; Ποιες δεχόμαστε και για ποιες έχουμε ακόμα τις αμφιβολίες μας; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά μιας Φυσικής θεωρίας; Μπορούμε να κάνουμε Φυσική χωρίς Μαθηματικά; Γιατί χρησιμοποιούμε έναν τομέα των μαθηματικών σε εκείνη τη θεωρία και ποιος άλλος τομέας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά στη Φυσική; Ποιες θεωρίες από αυτές που διδαχθήκαμε χρησιμοποιούνται ακόμα στην έρευνα; Ποιες έχουν ξεπεραστεί;
Και γενικότερα, με τι μοιάζει στις μέρες μας, αυτό το τεράστιο οικοδόμημα που λέγεται Φυσική;

Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να κλείνουν τον προπτυχιακό κύκλο σπουδών ενός Φυσικού, με τρόπο απλό και κατανοητό από έναν τελειόφοιτο.

Έτσι, χρησιμοποιώντας τα βασικά μαθηματικά εργαλεία, που έτσι και αλλιώς κατέχει ο εν δυνάμει Φυσικός, το μάθημα αυτό θα μπορούσε να μας δείξει που μας οδηγεί ο δρόμος προς τη πραγματικότητα...

υ.γ.
Μάλλον δεν υπάρχει ιδανικότερο σύγγραμμα από το συγκεκριμένο βιβλιο αν κάποτε υπάρξει τέτοιο μάθημα. Επιπλέον, αν τα παραπάνω που έγραψα σας φαίνονται περίεργα, ρίξτε μια ματιά στα περιεχόμενα και θα καταλάβετε.